Dlaczego ciśnienie rano jest wyższe niż wieczorem?
W nocy ciśnienie spada, a po przebudzeniu rośnie. To naturalny rytm dobowy i wyższy wynik rano sam w sobie nie jest chorobą. Ważne jest, czy średnia z porannych pomiarów z kilku dni wynosi 135/85 mmHg lub więcej.
Skąd poranny wzrost ciśnienia
Podczas snu ciśnienie jest najniższe, zwykle o 10–20% niższe niż w dzień. Rano organizm się uruchamia: rośnie poziom kortyzolu i adrenaliny, serce bije szybciej, a naczynia się zwężają. W ciągu kilku godzin po przebudzeniu ciśnienie się podnosi. Lekarze nazywają to porannym wzrostem ciśnienia.
Co jeszcze podnosi poranne wyniki
- Lek brany rano. Jeśli bierzesz lek raz dziennie rano, poranny pomiar przypada tuż przed kolejną dawką, kiedy działanie poprzedniej jest najsłabsze. To zamierzone: właśnie dlatego wytyczne każą mierzyć przed lekami.
- Alkohol wieczorem. Najpierw obniża ciśnienie, ale następnego ranka może je podnosić.
- Zły sen. Krótki albo przerywany sen może podnieść ciśnienie następnego dnia. Głośne chrapanie z przerwami w oddychaniu może oznaczać bezdech senny. Powiedz o tym lekarzowi.
- Pośpiech przy pomiarze. Pomiar zaraz po wstaniu, przed toaletą albo bez 5 minut odpoczynku zawyża wynik.
Kiedy poranne wyniki są ważne
Zawały i udary zdarzają się częściej w godzinach porannych niż o innych porach dnia, dlatego lekarze zwracają uwagę na poranne ciśnienie. Jeśli średnia z porannych pomiarów wynosi 135/85 mmHg lub więcej, a wieczorem jest niżej, średnia ze wszystkich pomiarów może wyjść „w normie” i ukryć problem. Pokaż lekarzowi średnie rano i wieczorem osobno.
Przykład: rano średnio 138/86, wieczorem 130/80, razem 134/83. Średnia ogólna jest pod progiem, poranna nad nim. Jak zbierać takie pomiary, opisujemy w tekście Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie w domu.
Czy brać leki na ciśnienie wieczorem?
W badaniu TIME 21 104 osoby z nadciśnieniem brały swoje leki albo rano, albo wieczorem i były obserwowane przez około 5 lat. Zawały, udary i zgony z przyczyn naczyniowych zdarzały się w obu grupach podobnie często. Autorzy piszą, że leki można brać o porze, która jest wygodna i daje najmniej skutków ubocznych. Pory nie zmieniaj jednak bez rozmowy z lekarzem, zwłaszcza gdy bierzesz kilka leków.
A jeśli wieczorem jest wyżej?
To też się zdarza: po stresującym dniu, po kawie albo obfitym posiłku, albo gdy lek bierze się wieczorem. To również warto pokazać lekarzowi, dlatego przy każdym pomiarze zapisuj godzinę.
Kiedy nie czekać na wizytę
Jeśli ciśnienie wynosi 180/110 lub więcej i towarzyszy mu ból w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia mowy lub widzenia albo silny ból głowy — dzwoń pod 112.
Pytania
Czy to normalne, że ciśnienie rano jest wyższe?
Tak, u większości ludzi ciśnienie rośnie po przebudzeniu. Ważne, czy średnia z porannych pomiarów z kilku dni nie przekracza 135/85 mmHg.
Mierzyć ciśnienie rano przed lekami czy po?
Przed lekami i przed śniadaniem, w ciągu godziny od wstania.
Czy lepiej brać leki na ciśnienie wieczorem?
Duże badanie TIME (21 104 osoby) nie wykazało różnicy w liczbie zawałów i udarów między braniem leków rano i wieczorem. Porę ustal z lekarzem.
Źródła
- Mancia G. et al. 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. Journal of Hypertension, 2023. doi.org/10.1097/HJH.0000000000003480
- Mackenzie I. S. et al. Evening versus morning dosing of usual antihypertensives (TIME study). The Lancet, 2022. doi.org/10.1016/S0140-6736(22)01786-X